آلوئه ورا

تاریخچه آلوئه ورا

اولین متن درباره آلوئه ورا در لوح سفالی سومری یافت شد که قدمت آن به ۲۱۰۰ سال قبل از میلاد بازمی‌گردد که در شهر نیپور پیدا شد. این لوح در زمان پادشاهی آکاد خلق شده بود و موضوع آن درباره خواص پزشکی این گیاه بود. به نظر می‌رسد اولین بحث مفصل در مورد ارزش پزشکی آلوئه ورا، همان مطالبی است که در کتاب پاپیروس ابرس (کتاب مصری مکتوب شده در حدود ۱۵۵۲ سال قبل از میلاد) آمده است. این کتاب دوازده فرمول برای مخلوط کردن آلوئه ورا با سایر مواد جهت درمان اختلالات داخلی و خارجی بدن انسان ارائه می‌دهد (ساموئل و ریا).

نخستین شواهد استفاده از آلوئه ورا به مصریان باز می‌گردد. اسنادی وجود دارد مبنی بر اینکه  مصریان تصاویر گیاه آلوئه ورا را بر روی معابد ترسیم می‌کردند. بسیاری از فرهنگ ها از جمله فرهنگ مصریان این گیاه را به جایگاه تا حد “خدا مانند” می‌رسانند. خواص درمانی آلوئه ورا سبب شده بود تا به این گیاه قرن‌ها لقب “گیاه جاودانگی” داده شود .

نقش گیاه آلوورا در پزشکی و مراقبت‌های بهداشتی حتی به دوران دور یعنی قرن چهارم قبل از میلاد، زمانی که پزشکان یونان باستان از جزیره سقراط در اقیانوس هند آلوئه ورا را می‌گرفتند، برمی‌گردد. داستان های زیادی در مورد آن وجود دارد- نفرتیتی ملکه مصری- که از او به عنوان زیبا ترین زنی که تا کنون زیسته یاد می شود و ملکه کلئوپاترا از این گیاه به عنوان بخشی از رژیم منظم زیبایی خود استفاده می کردند.  ظاهراً اسکندر کبیر در سال ۳۳۳ قبل از میلاد توسط مرشد خود ارسطو متقاعد شد تا جزیره سقطرا در اقیانوس هند را به جهت منابع سرشار آلوئه که برای معالجه زخم سربازان مورد نیاز بود، تصرف کند.

پادشاه سلیمان (۹۲۶ – ۹۷۱ قبل از میلاد) بر خواص دارویی این گیاه بسیار باور داشت. او حتی شخصاٌ به پرورش آلوئه ورا مبادرت ورزید.

کاربردها

موقعیت گیاه آلوئه‌ورا در طب سنتی

گیاه آلوئه ورا، سال هاست که شناخته شده و مورد استفاده قرار میگیرد. این گیاه یک هدیه طبیعی از طبیعت است. سوابق باستانی نشان میدهند که مزیت های آلوئه ورا به دلیل خواص درمانی و التیام بخش آن، از قرن ها پیش شناخته شده بود. بسیاری از آثار باستانی از جمله کتاب مقدس، به استفاده از آلوئه ورا اشاره دارند.

از آن برای درمان مختلف مانند عفونت‌ها، معالجه پوست و تهیه داروهای ملین به کار‌‌‌‌‌‌‌ می‌رفت.
دیوسکوریدس معروف‌ترین پزشک یونانی قبل از دو هزار سال پیش، از آلوئه‌ورا برای ترمیم زخم، پیشگیری از ریزش مو و معالجه بواسیر برای بیماران خود تجویز‌‌‌‌‌‌‌ می‌کرد.

جالینوس که از پزشکان بزرگ و مشهورترین پزشک یونانی مقیم روم بوده است اعتقاد داشت از آن جا که آلوئه ورا خون را از قسمت های فوقانی (سر) به سمت قسمت های تحتایی (پاها) می راند لذا از سکته های مغزی جلوگیری می کند.

اطبای سنتی متوجه شده بودند که اگر گیاه آلوئه‌ورا مستقیماً روی پوست قرار دهید‌‌‌‌‌‌‌، می‌توانید اثرات مفید و موثر برای درمان زخم‌ها، بریدگی‌ها، خارش‌ها، التهابات پوستی، اگزما و گزیدگی‌‌های سمی‌ خواهد داشت.
بنابراین مصرف نمودن این گیاه سبب از بین بردن عفونت‌‌ها و به جا ماندن آثار زخم‌‌ها و گوشت‌‌های اضافی‌‌‌‌‌‌‌ می‌گردد.

طب سنتی در ایران رتبه ی کهن دارد. دانشمندان ایرانی در این علم در دنیا شناخته شده و مشهور می باشند ، صبر زرد و خواص آن در طب سنتی ایران شناخته شده بود. چنان که در کتب معتبر پزشکی آن زمان همانند قانون ابن سینا و الحاوی رازی از آن نامبرده شده است و از خواص ضدالتهاب و التیام بخشی آن برای درمان جای زخم و جای ضربه استفاده می گردیده است.

جایگاه آلوئه‌ورا در طب مدرن

با توجه به تحقیقات علمی گسترده و وسیعی که بر روی ترکیبات و خواص دارویی گیاه آلوئه‌ورا صورت گرفته است در سال ۱۹۳۰ محققان دریافتند که ژل صاف شده گیاه آلوئه‌ورا خاصیت جادویی در درمان بسیاری از بیماری‌‌ها دارد.
در سال ۱۹۳۵ با انتشار یک مجله پزشکی آمریکایی اعلام شد سوختگی که در اثر اشعه ایکس در بدن خانمی ‌ایجاد شده است با کاربرد ژلاتین برگ تازه آلوئه‌ورا، بهبود یافت.

از این پس مصرف پزشکی گیاه آلوئه‌ورا به شدت زیاد شد به صورتی که افراد برای درمان التهابات پوستی ناشی از اشعه ایکس از آن استفاده‌‌‌‌‌‌‌ می‌کردند.
با رواج پیدا کردن آن به صورت سنتی از پماد و شیره این گیاه برای درمان زخم‌ها، اگزما و … استفاده‌‌‌‌‌‌‌ می‌کردند.

امروزه طبق تحقیقات صورت گرفته بر روی گیاه آلوئه‌ورا تنها برخی از فواید این گیاه کشف شده است.
آلوئه‌ورا برای کاهش درد سوختگی و ترمیم ناحیه سوختگی‌‌های درجه دو یا سه مثل آفتاب سوختگی و سوختگی ناشی از اشعه ایکس موثر است.

نژاد ، گونه ها ، ترکیبات

شاید بتوان به جرات گفت مشهورترین کاکتوس دنیا آلوئه ورا است این گیاه کاکتوس شکل از خانواده سوسنیان (زنبق) می باشد با هزاران خاصیت درمانی. حدود 250 گونه از این گیاه تا به امروز شناسایی شده است که تنها 4 گونه از آنها دارای خاصیت دارویی، خوراکی و آرایشی هستند.

آلوئه ورا بومی شرق و جنوب افریقا می‌باشد که به آن زنبق بیابانی یا صحرایی هم گفته می شود. احتیاج کم این گیاه به آب برای ماندن و رشد کردن باعث گسترش آن در نقاط گرم و خشک از جمله مناطق گرم خاورمیانه، هند و آمریکای لاتین شد و باعث کشت از این گیاه هم به عنوان گیاه دارویی و هم گیاه زینتی استفاده فراوان شود.

ژل آلوئه ورا دارای بیش از ۷۵ ماده غذایی مغذی و چندین ترکیب فعال شامل: ۲۰ ماده معدنی، ۱۸ آمینو اسید و چندین ویتامین است که از آنها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  •  ­ویتامين های موجود در آلوئه وراء عبارتند از: CHOLINE ,E ,C ,B12 .B6 .B5 .B3 .B2 .B1, A ٬فوليک اسيد٬ نياسين که خاصيت متابوليسم آمينواسيدها و خون سازی و توليد گلبول های قرمز ٬ضد اکسيد رادیکال های آزاد را در بدن دارند.
  •  ­قند های موجود در آلوئه وراء شامل: پلی ساکاریدها: گلوئو کوماناز٬پلی ماناز ٬مونوساکاریدها:گلوکز٬فروکتز که پلی ساکاریدهای ضد ویروس وتنظيم کننده فعاليت های ایمنی بدن مونو
    ساکارید ها خاصيت ضد التهابی دارند.
  •  ­استرول ها که چهار استروئيد مهم در این گياه موجود است کلسترول٬ کامپسترول ٬لوپئول٬سيتوسترول ٬که عامل ضد التهاب وهمچنين دارای خواص ضد عفونی کننده وضد درد ميباشند.
  •  ­ساپونين های موجود در آلوئه وراء که گليكوزید ها می باشند وخاصيت آنها مواد صابونی ٬شوینده وضد عفونی کننده می باشند.
  •  ­ساليسيليک اسيد که ترکيبات مشابه آسپرین دارند٬مسكن وضد درد است.
  •  ­ليگنين موجود درآلوئه وراء که سلول تشکيل دهنده مواد و کار فراهم کردن قدرت نفوذ و آمادگی توانایی عمل حمل دیگر ترکيبات را برعهده دارند.
  • ­مواد معدنی های موجود در آلوئه وراء عبارتند از : کلسيم ٬کروم ٬مس ٬پتاسيم ٬روی ٬آهن ٬منيزیم  ٬منگنز٬سدیم ٬کلر٬فلوئور ٬ید ٬موليبدن٬فسفر ٬ و سلنيم که برای تندرستی و سلامتی ضروری هستند و برای استفاده در ترکيبات اصلی و ویتامين ها ودیگر مواد مورد نياز می باشند.
  •  ­هورمونهای موجود در آلوئه وراء که اکسين و جيبرلين می باشد و در التيام زخم و ضد التهابی بودن نقش موثری دارند.
  •  ­آنزیم های موجود درآلوئه وراء که عبارتندازکربوکسی پپتيداز٬ کاتالاز٬ پروکسيداز٬ ليپاز٬سلولاز٬دهيدرو ژناز٬فوسفوکيناز٬ترانس آميلاز٬آليلاز و فسفاتاز که کمک به هضم مواد غذایی و بالا بردن جذب آن در شکستن قند وچربی نقش دارند.
  •  ­آنتراکينون های موجود در آلوئه وراء عبارتند از آلوئه امودین٬ آلوئه اتيک اسيد٬ آلوئين٬آنتراسين٬آنترانول ٬باربالوئين٬کریزوفانيک اسيد٬امودین٬اتریل ايل٬استرازسينامونيک اسيد٬ایزوباربالوئين و رسيستانول که خاصيت ضد درد٬ضد قارچ٬ضد باکتری٬ضد ویروس وضد سم را در بدن دارا می باشد.
  •  ­آمينو اسيد ها از 22 اسيد آمينه سازنده بدن انسان ها 20 نوع آن در این گياه یافت می شود واز 8 اسيد آمينه ضروری بدن٬ 7 اسيد آمينه در این گياه موجود است که درساختمان پروتئين و درایجاد بافت ها نقش دارد.

آلوئه ورا در ایران

آلوئه ورا تا ۶۰۰ سال قبل از میلاد توسط بازرگانان عرب به ایران و هند نیز راه پیدا کرده بود.

صبر نام فارسی گیاه است و صرف نظر از مصارف درمانی، بومیان قشم آن را روی قبرها به نشانه ی ایجاد آرامش، و صبر برای بازماندگان و جاودانگی می کارند. به همین دلیل تراکم صبر زرد در گورستان قدیم شهر به قدری است که عملا قبرها را در بر گرفته است.

به دلیل مقاومت صبر زرد نسبت به آفات و بیماری ها، نیاز به حداقل آب و تحمل خاک های شور و ساحلی، مورد توجه مرکز پژوهش های بیوتکنولوژی خلیج فارس منطقه ی آزاد قشم قرار گرفت به طوری که کارخانه تولید صنعتی آن را با ظرفیت سالانه ۲۰۰ تن ژل و پودر آلوئه طراحی و تدوین نموده و دانش فنی آن را به یک شرکت خصوصی واگذار کرد.
هدف این واحد صنعتی کشت و پرورش صبر زرد در ۵۰ هکتار می باشد. تاکنون حدود ۵ هکتار توسط منطقه آزاد قشم زیر کشت رفته است و ۱۵ هکتار از آن توسط شرکت خصوصی در حال آماده سازی می باشد. ۲۰ هکتار دیگر نیز قرار است توسط مردم جزیره قشم کاشته شود تا علاوه بر تامین مواد اولیه کارخانه زمینه کاری مناسب برای افراد بومی و کمک به توسعه فضای سبز و زیبایی جزیره باشد.
مرکز پژوهش های بیوتکنولوژی خلیج فارس در جزیره قشم ایران، تنها عضو منطقه خاورمیانه انجمنی است که مقر آن در تگزاس آمریکا می باشد.

مناطق عمده کاشت صنعتی آلوئه ورا در ایران مربوط به مناطق حاشیه جنوبی و مرکزی که بصورت کشت روباز بوده و در سایر مناطق ایران کشت بصورت گلخانه ای صورت می گیرد.

اهمیت اقتصادی آلوئه ورا

شاید به جرات بتوان گفت آلوئه ورا در حال حاضر مهمترین گیاه دارویی سطح جهان است، که بشر از مدت ها قبل به اثرات مثبت غذایی و دارویی آن واقف بوده و دانش امروز نیز با بهره گیری از امکانات پیشرفته زوایای پنهان بیشتری از فواید این گیاه را برای انسان امروز آشکار کرده است.
از این گیاه در بخش تولید مواد و محصولات آرایشی- بهداشتی ، دارویی و غذایی مورد استفاده قرار میگیرد

امروزه آلوئه ورا در صنعت بنام نفت سبز یاد ميشود.همانگونه که نفت ماده اصلی اکثر محصولات ميباشد امروزه آلوئه ورا نيز به عنوان ماده اصلی و تشکيل دهنده در سایر محصولات ميباشد.ورود
آلوئه ورا به صنایع غذایی٬پزشکی٬دارویی٬ آرایشی و بهداشتی٬نساجی٬شيميایی٬دامپزشکی و سایر صنایع بعنوان یکی ازاصلی ترین مشتقات سازنده این محصولات بشمار ميرود. ارزش تجارت جهانی محصول خام آلوئه ورا حدود 125 ميليون دلار و ارزش محصولات نهایی توليد شده آن بالغ بر 110 ميليارد دلار است.

براساس گزارش انجمن بين المللی علمی آلوئه ورا23600٬ هکتار در سطح دنيا٬اختصاص به کشت آلوئه ورا دارد٬در حالی که 19100 هکتار از آنها در قاره امریکا قرار دارند.این گزارش اشاره دارد
که در سال 2004 ٬ مکزیک با 10700 هکتار٬جمهوری دومينيکن با 3500 هکتار و پس از آنها ٬ونزوئلا با 3400 هکتار قرار دارد.اما هکتارهای تحت کشت با یک آهنگ جالب در حال افزایش است.بر
اساس آمارهای تجارت آلوئه امریکا و تجارت آرژانتين٬ که توسط وزارتخانه های کشاورزی جمع آوری شده٬هکتارهای تحت کشت آلوئه ورا ٬سال به سال در حال افزایش است.در مکزیک٬پيش بينی
می شود که نزدیک به 12000 هکتار تحت کشت آلوئه قرار گيرد.و در ونزوئلا چنين دورنمایی با نزدیک به 5000 هکتار وجود دارد.کشت و کار تجاری آلوئه با یک آهنگ سریع در آرژانتين٬کلمبيا و شيلی در بين دیگر کشورهای جنوب امریکا در حال افزایش است.در افریقا٬کشورهای کنيا و تانزانيا بيشترین تلاشها در برای کشت و کار تجاری آلوئه ورا در سالهای اخيربعمل می آورند. در
حالی که بعضی از کشورها مانند آفریقای جنوبی و مصر ٬بطور عمده درگير کشت و کار آلوئه هستند.

در امریکا ٬مناطق توليد ژل آلوئه ورا٬ایالتهای تگزاس و لوئيزیانا و در مکزیک ( تاماليپاس )و جمهوری دومينيکن هستند. استان فالکن در ونزوئلا٬ چين٬ تایلند٬ هند٬ مالزی٬ اسپانيا و استراليا هم مطرح هستند.آمارهای منتشر شده در خصوص بازار فروش آلوئه ورا در جهان حاکی است فقط 85 تا110 ميليون دلار بازار جهانی ناشی از فروش برگ آلوئه ورا بوده است که پس از خرما با 250
ميليون دلار فروش در جهان قراردارد.بازار فروش محصولات «الوئه ورا» در جهان برابر با 122 ميليارد دلار است و هيچ گياه و منبعی در دنيا وجود ندارد که به این ميزان محصول ودرآمد داشته باشد.هم اینک در 55 کشود دنيا “آلوئه ورا» کشت می شود و مناطق سرد سير جهان از جمله روسيه و بخشهایی از چين توليد این گياه را در گلخانه انجام می دهند که با این توصيف نيز بازهم برای آنها مقرون به صرفه است. براساس گزارشی که از سوی یک مجله آلمانی به نام SOFW  که در این زمينه فعاليت می کند و در ژانویه 2003 منتشر شد٬ بين سالهای 2001 تا 2002  یک هزار و 557 محصول جدید از آلوئه ورا به بازارهای جهانی ارایه شده است. در حالی که بازار فروش محصولات آلوئه ورا در سال 2000 ميلادی فقط 25 ميليارد دلار بود در سال 2004 ميلادی این رقم به 110 ميليارد دلار افزایش یافت. هم اینک 50 هزار کمپانی در سراسر جهان محصولات الوئه ورا را توليد می کنند. بررسی صنعت آلوئه ورادر چين نشان می دهد که این کشور در سال 1998  ميلادی محصول آلوئه ورا نداشت اما در سال 2000 ميلادی 12 ميليون دلار درآمد ناشی از توليد محصولات آلوئه ورا و در سال 2003 ارزش محصولات توليدی این کشور از این گياه از مرز یک ميليارد دلار گذشت. این کشور به علت وجود یک بازار 122ميليارد دلاری از این محصول در جهان قصد دارد که بازار جهانی این محصول را دردست بگيرد.
محصولات جدید آلوئه ورا امروز بيشتر از چين وارد بازار جهانی می شودو براساس گزارشهای منتشر شده در مورد این کشور سهم این کشور تا قبل از 2003 ميلادی فقط 600 ميليون دلار بود امابراساس این گزارشها فقط نيازی که چين برای سال 2010 در داخل کشور خود ایجاد کرده است معادل 2/4 ميليارد دلار است.هم اینک کمپانيهای بسياری در جهان از آلوئه ورا در صنایع غذایی
به صورت اصلی و یا غنی شده مانند مربا٬ نوشابه ها٬ آب های معدنی کنسروو کمپوت٬ ماست و دوغ٬ ژله٬ مارمالاد٬ سوپ های آلوئه ورا٬ بستنی٬ چيپس، ترشی٬ تافی٬ نان ٬رب ٬ماکارونی ٬برنج و… استفاده میکنند .در صنایع پزشکی و دارویی آلوئه ورا اهمييت بسزایی دارد و در درمان و معالجه طيف وسيعی از بيماریها و ساخت انواع قرص ها٬ شربت ها٬ کرم ها و قرص های جوشان کاربرد دارد.

از محصولات آلوئه ورا در صنایع آرایشی بهداشتی از جمله انواع کرم٬شامپو٬ صابون٬ ماسک صورت٬ لوسيون های بدن و تقریبا در تمامی لوازم آرایشی٬توليد دستمال کاغذی و پوشک بچه به علت حساس بودن پوست بچه ها و ترميم سریع پوست آنها کاربرد دارد. در صنایع نساجی٬به علت خواص ضد حساسيتی آلوئه ورا در ساخت و تهيه نخ های البسه و همچنين تشک و غيره استفاده میشود.آلوئه ورا با داشتن مجموعه ای کامل از خواص٬به عنوان ماده مکمل و اصلی در ساخت غذای سگ و گربه و سایر حيوانات و همچنين به عنوان درمان در بسياری از بيماری های حيوانات بکار ميرود.

فهرست